RYS HISTORYCZNY

Opierając się na dokumentach historycznych i faktach z historii najnowszej zebranych w dokumentach i relacjach ludzi, możemy z pewnością stwierdzić że Strzegomskie ogrody działkowe były zakładane przez mieszkańców tej ziemi na długo przed II Wojną Światową bo w 1923 roku. Dokumentem który pozwala na bliskie określenie tej daty jest Sprawozdanie Strzegomskiego Związku Ogródków Działkowych z dnia 7 lutego 1925 r. Zgromadzenie roczne związku odbyło się w sali gospody” Pod czarnym orłem”, które prowadził przewodniczący związku, asystent pocztowy Furche. W tym miejscu zamieszczamy oryginalny i przetłumaczony cytat z owego sprawozdania ponieważ jest on niezmiernie istotny dla dokładnego określenia daty powstania ogrodów działkowych w Strzegomiu, cyt.; „Wieder hat unser noch so junger Kleingartenverein ein Jahr segensreicher Arbeit im Rahmen gesundheitlicher und ethischer Bestrebungen hinter sich. Nehmen wir einen Rückblick auf unsere Vereinstätigkeit, so können wir mit Stolz und Freude feststellen, daß der Verein trotz seiner Jugend seinen ganzen Mann in den beiden Gründerjahren gestanden hat. Es kann wohl behauptet werden, daß der Verein nach Ablauf des 2. Geschäftsjahres sich seiner ehrenvollen Aufgabe, hier in Striegau den deutschen Kleingartenbau in dem jetzt bestehenden großen Umfange wachzurufen, voll und ganz entledigt hat. Die Führung lag in guten Händen. Mit Umsicht und eisernem Willen brachte der 1. Vorsitzende den Verein seinen idealen Zielen immer näher. Hinter dem Vorstande standen am Beginn der Vereinsjahres 257 wackere Kleingärtner. Am Ende des Vereinsjahres betrug die Mitgliederzahl 273. Sie haben alle erkannt, daß der Kleingartenbau Arbeitsfreude, Zufriedenheit, Gesundheit und Frohsinn in unsere Volksseele bringt. Die starke Nachfrage nach freigewordenen Parzellen legt Zeugnis davon ab, daß sich noch ein erfreulich großer Teil unserer Mitbürger nach einem Licht, Luft und Sonne spendenden Plätzchen sehnt, wo nach des Tages Last und Arbeit der Staub des Alltagslebens abgeschüttelt werden kann“. Tłumaczenie:….. I znowu nasz tak młody związek ma za sobą kolejny rok wytężonej pracy na niwie zdrowotnej i etycznej. Jeśli spojrzymy na naszą pracę związkową to z pewnością możemy z dumą i radością stwierdzić, że związek zdał egzamin przez 2 lata swojego istnienia. Można wręcz powiedzieć, że związek po upływie 2. roku swojej działalności całkowicie wywiązał się ze swojego ambitnego zadania reaktywowania w Strzegomiu niemieckiego ducha budowy ogródków działkowych w ich obecnej postaci. Kierownictwo związkiem złożono w dobre ręce. Rozważnie i żelazną konsekwencją przewodniczący związku realizował ustanowione cele. Na początku roku związek liczył 257 członków, pod koniec roku ich liczba wzrosła do 273. Wszyscy z nich dostrzegli, że uprawianie ogródków działkowych dostarcza nam zadowolenia, zdrowia i radości. Duży popyt na wolne parcele świadczy o tym, że znaczna część mieszkańców tęskni do miejsc dających nam światło, świeże powietrze i słońce, gdzie po pracy możemy zrzucić pył dnia codziennego. Zwracam uwagę na podkreślony fragment tłumaczenia „reaktywowania w Strzegomiu”. Otóż jeśli reaktywowano budowę ogródków działkowych tzn. że istniały one wcześniej. Kiedy? Nie wiadomo. Być może kiedyś jakiś historyk, pasjonat lub np. miłośnik tej ziemi ustali taką datę.

Na uwagę zasługuje także fakt powołania związku oraz sposób, metody i cele działania owego związku, cyt. z tłumaczenia : … „Przygotowanie i uznanie umowy dzierżawnej dało związkowi prawną podstawę działania. Związek zobowiązał się jednocześnie do działań wyłącznie w ramach idei tworzenia i prowadzenie małych ogródków działkowych. Duży gospodarczy sukces, który związek odnotował, mógł mieć miejsce na wskutek faktu uznania go rozporządzeniem premiera z dnia 9.09.1924r. za związek użyteczności publicznej. Przy okazji tygodnia reklamowego zorganizowanego przez Centralne Zrzeszenie Działkowców w dniach 4-11. października 1924 roku związek nasz został upubliczniony i odbył w salach „ Księcia Bismarcka” swoje pierwsze ogólne zebranie informacyjne. Związkowi udało się również zjednać do swoich poczynań rektora Webera, przewodniczącego wojewódzkiego związku we Wrocławiu. Mówca w swoim przemówieniu przekonywał, że zakładanie małych ogródków działkowych jest koniecznością zarówno ze względów gospodarczych jako i kulturalnych oraz znacznie przyczynia się do uzdrowienia ducha narodu. Na dzierżawionym przy Bahnhofstrasse (obecnie Aleja Wojska Polskiego) terenie dokonano wielu praktycznych rzeczy. Przede wszystkim zatroszczono się o plan zabaw dla najmłodszych. Na działce o powierzchni 800 qm urządzono trawnik z drzewkami i krzewami, na którym ustawiono ławeczki. Dzięki dobroczynnemu wsparciu ze strony magistratu i gotowości do pomocy naszych członków związku udało się jesienią zeszłego roku znacznie rozszerzyć sieć wodociągową. Dalsze 20 miejsc czerpania wody, które zainstalujemy w przyszłym sezonie letnim umożliwią naszym działkowcom wygodne podlewanie a tym samym zagwarantują obfite plony. Położono 1000 m bieżących rur. Dzięki wytyczeniu dróżek i przeprojektowaniu południowej części kolonii cały zespół ogródków nabierze nowego charakteru. W przyszłym roku spacerowicze będą mogli podziwiać ogrody przechodząc wygodną ścieżką”. Kolejny etap zagospodarowywania, uprawiania i tworzenia nowych ogrodów działkowych przypadł polskim osadnikom po II wojnie światowej którzy przybyli do Strzegomia późną wiosną 1945r. Około 62 lat temu zaczęli zagospodarowywać i uprawiać sukcesywnie ogrody od 1946 roku. Na potwierdzenie tego faktu pozwolę sobie przytoczyć tekst uchwały Miejskiej Rady Narodowej w Strzegomiu z dnia 11 czerwca 1955r.

„Uchwała nr 44/55 Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Strzegomiu z dnia 11 czerwca 1955r. Po zapoznaniu się z pismem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej i Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej przedstawionym przez Ref. Gospodarki Komunalnej odnośnie przekazania ogródków działkowych w użytkowanie pracowników postanawia; Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Strzegomiu doceniając znaczenie rozbudowy ogródków pracowniczych oraz to że posiadane działki ogródków pracowniczych są w użytkowaniu przez pracowników zamieszkałych w Strzegomiu od 1946 roku, postanawia przekazać we władanie Samorządu Pracowniczych Ogródków Działkowych pod Zarządem Okręgowej Rady Związków Zawodowych ogródków działkowych jak następuje,- Przekazuje się ogródki jak obiekt przy alei wiodącej do Góry Krzyżowej o powierzchni 3,70 ha, oparkanienie nową siatką drucianą na słupach betonowych w 1954r.
Obiekt przy ulicy Stalina o powierzchni 7,40 ha oparkaniona siatka stara oraz częściowo żywopłot,-
Obiekt przy ul. Świdnickiej o powierzchni 3,30 ha z oparkanieniem prowizorycznym,-
Obiekt przy ul. Rybnej o powierzchni 1,40 ha oparkanienie prowizoryczne,-
Obiekt przy ul. Rybnej o powierzchni 0,60 ha oparkanienie prowizoryczne,-
Obiekt położony obok koszar jednostki WP o powierzchni 4 ha oparkanienie prowizoryczne,-
Łączna powierzchnia w/w ogródków wynosi 20,40 ha,-
Powyższe działki ogródkowe są zagospodarowane w 100% przez pracowników zamieszkałych na terenie Strzegomia,-
Uchwała niniejsza wchodzi w życie z dniem wydania,-

              Za Prezydium Rady Narodowej
                  Podpisał
                      Z-ca Przewodniczącego Prezydium MRN
                          Rewiński Aleksander

Ciekawy dokument choćby z racji formy i treści. Historia dziejów ogrodów działkowych w Strzegomiu to także zarządzający ogrodami i ci co poświęcali swój czas na prowadzenie spraw związanych z ich utrzymaniem, porządkiem i ładem, powiększaniem oraz rozbudową infrastruktury i ich zasobów. Pierwszym i niewątpliwie najdłużej pracującym prezesem Pracowniczych Ogródków Działkowych był pan Jan KRÓL który zarządzał nimi z pasją i oddaniem prawie 40 lat bo do roku 1985. Wtedy też społeczność działkowców powierzyła mu funkcję „honorowego prezesa”( dożywotnio!).
Prezes Król był także twórcą największych sukcesów i rozkwitu Pracowniczych Ogrodów Działkowych. To przecież od 1972 roku rozpoczął się gwałtowny rozwój i systematyczne powiększanie areału ogrodu.
Wspomnieć przy tym należy o jeszcze jednym ważnym fakcie. Z pewnością olbrzymią pomoc, przychylność i zrozumienie dla rozwoju ogrodnictwa działkowego w tamtym czasie wykazało kierownictwo zakładów „ZREMB” w Strzegomiu z dyrektorem Tadeuszem Rodkiewiczem na czele, kierownictwo Zakładu Energetycznego, dyrekcja Zakładów Podkładów Kolejowych w Goczałkowie, dyrekcja Stadniny Koni w Strzegomiu, dyrekcja Strzegomskich Zakładów Kamienia Budowlanego, dyrekcja Jaroszowskich Zakładów Materiałów Ogniotrwałych w Jaroszowie i parę innych.
Ci wszyscy którzy posiadają ogrody od tamtego czasu, zwłaszcza w nowoutworzonych koloniach doskonale pamiętają tych ludzi. Dzisiaj jesteśmy w posiadaniu około 65 hektarów gruntów rozmieszczonych w 12 parcelach - koloniach skupiających 1 454 działki.
Należy pamiętać także o takich ludziach jak wspomniany już wcześniej Pan Tadeusz Rodkiewicz który był Przewodniczącym Społecznego Komitetu budowy „Domu Działkowca”, rozpoczętej w 1974 kiedy to w lutym tegoż roku podjęto na walnym zebraniu decyzję o budowie. Dokumentacja została opracowana społecznie przez pracowników Z-dów „ZREMB” pana Leszka Szargana i Inż. Edmunda Gabryela. W czerwcu 1974r rozpoczęto wykopy a w stanie surowym budynek wybudowano na jesieni 1975. Zakończenie budowy i uroczyste otwarcie nastąpiło 7 maja 1977 r.


Fot. Rozpoczęcie budowy. 1974r
Kolejnym prezesem POD „Stokrotka w Strzegomiu był od 1988 roku pan Adam JAROSIŃSKI, który z powodu ciężkiej choroby żony zrezygnował w trakcie kadencji i przekazał zarządzanie ogrodami panu Eugeniuszowi GESINGOWI.
Następnie funkcję prezesa pełnił pan Jan Burzyński który także przekazał zarządzanie działkami w trakcie trwania kadencji tzn. w roku 1992 panu Markowi Twarogowi.
Pan Marek TWARÓG pełnił swoje obowiązki z powodzeniem przez więcej niż 3 kadencje tj.17 lat, aż do marca 2006 roku kiedy to postanowił że nastąpił czas na zasłużony odpoczynek. Na Konferencji Delegatów w marcu 2006r. kierowanie sprawami ogrodu powierzono nowemu prezesowi panu Zbigniewowi RODAKOWI.
Zarządzanie tak ogromnym zasobem ogrodów oraz ich posiadaczy byłoby niewątpliwie niemożliwe bez całej rzeszy osób wspomagających prezesów, członków zarządów. Musimy przy tym pamiętać że w większości przypadków pracę dla ich dobrej kondycji i świetności wykonywano i wykonuje się społecznie bez jakiejkolwiek zapłaty. Zarówno Prezesi jak i członkowie zarządów to przecież nie etatowi pracownicy zajmujący się zawodowo sprawami ogrodów ale tacy sami działkowicze jak wszyscy z tą różnicą że oni zgodzili się w imieniu innych działkowców i z ich wyboru zarządzać ogrodem, utrzymać porządek i ład, dbać o infrastrukturę, prowadzić gospodarkę finansową i remontowo-inwestycyjną oraz wiele innych.
Bez takich ludzi jak wymieniony wcześniej pan Jan Król, Tadeusz Rodkiewicz, Zdzisław Czupis czy Stanisław Papierz i jeszcze wielu innych zapaleńców nie byłoby Domu Działkowca w którym mamy swoją siedzibę.
Bez działalności panów Wacława Sobonia czy Jana Wojtańca – długoletnich sekretarzy Zarządów nie można byłoby sprawnie zarządzać ogrodami i stale zmieniającymi się użytkownikami ogrodów, egzekwowaniem należności i w ogóle gospodarowaniem. Słowa ogromnego uznania należą się także innym członkom dotychczasowych Zarządów, gospodarzom kolonii że choćby wymienię kilku;
pani Maria Kitajczuk, pan Mirosław Caper, pan Paweł Wierzchowski, pan Maciej Błądek, pan Eugeniusz Podlewski, pan Henryk Hryniewicz, pan Marian Miś, pan Jan Szczęsny, pan Czesław Gaweł i wielu innych Obecny zarząd kontynuując pracę poprzedników zamierza w najbliższym czasie znacznie poprawić stan istniejącej infrastruktury ogrodów, dokonując remontów ogrodzeń, zagospodarowując nieużytki, poprawiając bezpieczeństwo mienia. Sukcesywnie dokonujemy zakupów materiałów i sprzętu w celu poprawy obecnego stanu. Dzięki zamknięciu bram i furtek kolonii „Krzyżowa Góra” mimo początkowych sprzeciwów udało się osiągnąć względny spokój i ukrócić nieco kradzieże i niszczenie mienia działkowców. Posiadanie i uprawa ogrodów działkowych nie zna granic i nie jest uwarunkowana światopoglądem ich właścicieli. Historia ogrodnictwa ma w Polsce przeszło 110 lat i nie jest to tylko i wyłącznie pomysł polski.
Jesteśmy członkiem Międzynarodowego Biura Ogrodów Rodzinnych i Działkowych do którego należy 15 innych narodowych związków takich jak Austria, Belgia, Czechy, Dania, Finlandia, Holandia, Luksemburg, Norwegia, Niemcy, Słowacja, Szwajcaria, Szwecja, i W. Brytania i której prezydentem w kadencji która zakończyła się 30 sierpnia 2008 r był pan Eugeniusz Kondracki – prezes Polskiego Związku Działkowców.
Myślę że na przypomnienie zasługują także ci którzy zaczynali i tworzyli w Strzegomiu ruch ogrodnictwa działkowego.

To pierwsi osadnicy i najstarsi działkowcy:
pani CHRZĄSTEK Anastazja
pani NOWAK Zofia
pani JANIAK Zofia
pan TYRALIK Stefan
pani NITOWSKA Stefania
pani GOC Zofia
pani MAJSTRZYK Irena
pan BIAŁEK Stanisław
pan BIELA Stefan
pani CHOCHOLSKA Joanna

Z ogrodniczym pozdrowieniem.
Zbigniew Rodak